Strona główna > Polityka, Powiat > 21 II 2013 – Kondycja samorządów

21 II 2013 – Kondycja samorządów

13 stycznia zmarł w Warszawie wybitny prawnik i współtwórca reformy samorządu terytorialnego prof. Michał Kulesza. Na podstawie opracowanych przez niego założeń w 1998 roku rząd premiera Buzka skierował do Sejmu założenia reformy, która miała odnowić trzystopniowy samorząd, który miał być fundamentem państwa zdecentralizowanego, w którym władza bliska obywatelom ma mocną pozycję i możliwość zmiany otaczającej rzeczywistości.

Po latach funkcjonowania samorządu terytorialnego w nowym kształcie można odnaleźć wiele krytycznych uwag na temat jego funkcjonowania. Na ten temat zabierali ostatnio głos m.in. prof. Jerzy Regulski czy Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej. W diagnozie, bardzo krytycznej dal stanu samorządności w Polsce uderzyło mnie, że krytycy dostrzegli znaczne odejście praktyki ułożenia relacji na linii państwo – samorząd od wizji ś.p. prof. Kuleszy. Dyskusja obecna wywołana jest m.in. proponowanymi zmianami do ustaw samorządowych.

Przy okazji chciałbym wskazać kilka głównych obszarów problemów samorządów, które według mnie są najważniejsze do poprawienia.

1. Władza centralna generalnie lekceważy środowisko samorządowe. Może nie jest to najbardziej palący problem, ale trudno uciec od takiego niechlujstwa jak brak wpisu przez Sejm do Konstytucji przez 15 lat trwania samorządu słów „powiat” i „województwo samorządowe”.

2. Samorządy przejęły mnóstwo zadań wykonywanych wcześniej przez państwo bez odpowiedniego zagwarantowania ich finansowania. Zwykle przejmowano zadania realizowane już wcześniej z wielkim niedoborem środków (szkoły, szpitale, drogi). Praktyka kolejnych budżetów tworzonych na podstawie wykonania ubiegłych lat a nie na podstawie zadań tylko pogłębiła ten problem.

3. Brak współpracy poszczególnych działów administracji państwowej przy ujednoliceniu przepisów, co skutkuje bałaganem w samorządach. Przykład – Sejm nowelizuje ustawę decydując przekazać wszystkie dzieci z domów małego dziecka do rodzin zastępczych i rodzin zawodowych a sędziowie nadal wyrokami kierują je do tych placówek.

4. Struktura możliwości gospodarowania środkami własnymi jest nieproporcjonalna do zadań. Gminy mają największą elastyczność gospodarowania środkami własnymi, najmniejszą mają powiaty, na które spadają równie lub bardziej kosztowne zadania (drogi powiatowe, szpitale, walka z bezrobociem).

5. Brak od lat rzetelnej analizy zasadności funkcjonowania niektórych jednostek samorządu terytorialnego. Ostatnio zwróciła na to uwagę Unia Miast Polskich proponując nową mapę powiatów.

nowa mapa

6. Bardzo krytycznie oceniam politykę informacyjną realizowaną zarówno przez mass media jak i same samorządy. Praktycznie przeciętny odbiorca o samorządzie słyszy tylko w kontekście afer a nie sukcesów. Tymczasem jestem przekonany, że największy efekt wejścia Polski do UE zawdzięczamy właśnie samorządom – lepiej wydatkują one środki zewnętrzne niż administracja rządowa.

7. I na koniec właśnie sprawa dofinansowania zadań z Unii Europejskiej. Gdy wchodziliśmy do Wspólnoty w 2004 roku dominowało przekonanie, że pieniądze są na wyciągnięcie ręki, tylko słabo przygotowani urzędnicy nie będą umieli napisać wniosków. Dziś wiemy, że świetnych wniosków jest znacznie więcej niż środków. Ale pojawił się większy problem. Do każdego wniosku trzeba zadeklarować swoją wpłatę – wkład własny. Na początku naszej akcesji wiele wniosków było finansowanych według proporcji – 75% UE, 10% państwo polskie, 15 % samorząd. Pozwoliło to w wielu obszarach wyrównać poziom naszego kraju z minimum unijnym. Dzisiaj coraz głośniej słychać, że 25 % dofinansowania zewnętrznego to maksimum, na które mogą liczyć samorządy, ale 15 % może być bardziej realne. Bez pomocy państwa samorządy nie będą w stanie w takich warunkach skorzystać z nowych funduszy. Dobrze, że na ostatnim szczycie UE zapadły chociaż korzystne rozstrzygnięcia w sprawie naliczania VAT-u przy projektach, ale wydaje mi się, że i tak czeka nas spora zapaść wysokości środków inwestowanych.

  1. Brak komentarzy.
  1. No trackbacks yet.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: